Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Pabianicach

Spotkanie Klubu poświęcone KL Dachau

15 maja 2013 roku o godz. 17.00 odbyło się kolejne spotkanie Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Galerii Ex Libris Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Jana Lorentowicza w Pabianicach.

Na spotkanie przybyło około trzydziestu członków Klubu i osób zainteresowanych. Pani Anna Jagodzińska, z Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w Warszawie, wygłosiła wykład pt. „KL Dachau – miejsce zagłady polskiej inteligencji”. Temat wzbudził wiele emocji, nasuwając pytanie, jak człowiek może tyle zła wyrządzić innemu człowiekowi?

Obóz koncentracyjny Dachau utworzony został w 1933 roku z rozkazu Heinricha Himmlera, jednego z najbliższych współpracowników Adolfa Hitlera. W pobliżu Monachium, w południowych Niemczech, 22 marca – 80 lat temu powstał pierwszy wzorcowy obóz koncentracyjny. Przez jego mury przeszło ponad 200 tysięcy więźniów, z których połowa zginęła. Oficjalnie podawano liczbę 40 tysięcy zmarłych. Z Polski wywieziono 40 tysięcy, z których przeżyło jedynie 10 tysięcy. 29 kwietnia 1945 roku, w dniu wyzwolenia obozu przez wojska amerykańskie, w Dachau znajdowały się 33 tysiące więźniów.

Od pierwszych dni okupacji rozpoczęły się aresztowania inteligencji: nauczycieli, duchowieństwa, lekarzy, prawników, wszystkich posiadających wykształcenie wyższe i średnie. Nienawiść do Polaków sięga zamierzchłych czasów. Już słowa Otto von Bismarcka (w XIX wieku) obrazują tę prawdę”: „Należy bić Polaków tak, żeby w rozpaczy odechciało im się żyć...

W dniu 8 października 1939 roku gmina Pabianice została wcielona do utworzonego okręgu Kraj Warty. Fala aresztowań, rozstrzeliwań i prześladowań dotarła również do Pabianic. Likwidacja polskich elit rozpoczęła się od aresztowań w miejscach zamieszkania, zakładach pracy, na ulicach i w kościołach – praktycznie wszędzie. Pabianiczanie osadzani byli w więzieniach Łodzi i w Pabianicach. W istniejącym do dziś budynku przy ul. Kościuszki 14 (obecnie Miejski Ośrodek Kultury), w ówczesnym kinie „Zachęta”, przetrzymywano pabianicką inteligencję. Musieli oni siedzieć przez kilka dni bez ruchu, wody i nie pozwolono im spać. Następnie wywożeni byli do więzień, obozów internowania, a następnie do obozów koncentracyjnych, m.in. do: Sachsenhausen, Mauthausen-Gusen, Auschwitz, Dachau i Gross-Rosen. W obozach pozbawiano więźniów nazwisk. Wszyscy byli numerami.

Pierwsze duże transporty do KL Dachau miały miejsce w kwietniu, a następne w październiku, listopadzie i grudniu 1941 roku. KL Dachau pełnił funkcję głównego obozu dla duchownych z całej Europy. Do tego obozu zesłano 2720 duchownych, w tym 1780 z terenu Polski, z których doczekało wyzwolenia jedynie 868. Z Pabianic do Dachau trafił m.in. ksiądz Lucjan Jaroszka, wcześniej więziony w Mauthausen, dostając numer 134376 oraz ksiądz Stanisław Świerczek z numerem 28448. Obu udało się przeżyć piekło obozu.

W KL Dachau przeprowadzano pseudomedyczne operacje i iniekcje. Zamrażano więźniów, wstrzykiwano im różne substancje, zarażano chorobami, wycinano części ciała. Do tych badań wykorzystywano głównie młodych, zdrowych polskich księży. Zimą panował niemiłosierny chłód, zaś latem upał. Dominował także nigdy niezaspokojony głód, o którym tak mówi jeden z więźniów: „Gdyby łóżko drewniane, gdyby mur z cegły dało się zjeść, zjadłbym go…”. Choroby w tych warunkach rozprzestrzeniały się szybko. Pod koniec wojny epidemie zabijały około 200 więźniów dziennie. Z 11 milionów ludzi, których w latach 1939-1945 dotknęło piekło zniewolenia i tortur do dziś żyje około 1 miliona.

Po wojnie na terenie obozu Dachau mieszkali – do 1965 roku – przesiedleni ze Śląska Niemcy. Następnie z inicjatywy byłych więźniów powstało muzeum, z biegiem lat odnawiane i rekonstruowane. Tablica z informacją, że ginęli tam również Polacy zawisła, dzięki księżom, dopiero w 1972 roku:

Tu, w Dachau co trzeci zamęczony był Polakiem, co drugi z uwięzionych tu księży polskich złożył ofiarę z życia. Ich świętą pamięć czczą księża polscy współwięźniowie”.

 

Po prelekcji rozpoczęła się bardzo ożywiona dyskusja. Uczestnicy spotkania zadawali pytania i opowiadali o własnych bliskich, którzy byli więźniami KL Dachau i innych obozów.

 

Opracowała:

Wiceprzewodnicząca Zarządu Klubu

Marzena Sobala

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz

PABIANICE

 

Kontakt z Klubem

 

Antoni Galiński – koordynator prac Klubów im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w regionie łódzko-kaliskim

tel.: 42-616-27-31

  

Adres e-mail

 

grotpabianice@poczta.fm

  

Opieka nad Klubem

Okręg Łódzki Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
ul. Źródłowa 52
91-735 Łódź

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi
ul. Elizy Orzeszkowej 31/35
91-479 Łódź