Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Sieradzu
Spotkanie Klubu poświęcone Bogusławowi Hrynkiewiczowi i Marianowi Spychalskiemu
25 listopada 2011 r. w czytelni Powiatowej Biblioteki Publicznej przy ul. Żwirki i Wigury w Sieradzu odbyło się kolejne spotkanie sieradzkiego Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota”.
Zgromadzeni wysłuchali wykładu Roberta Spałka z Biura Edukacji Publicznej – Oddziału IPN w Warszawie pt. „Z dziejów komunistycznego wywiadu. Casus Bogusława Hrynkiewicza i Mariana Spychalskiego (1940–1944)”.
Referent przybliżył obecnym na spotkaniu postać Mariana Spychalskiego omawiając jego wieloletnią działalność jako architekta, działacza partyjnego i państwowego. Szczegółowo scharakteryzował jego działalność i zachowania podczas II wojny światowej. Jako działacz Polskiej Partii Robotniczej, od 1942 r., kierował m.in. Sztabem Głównym Gwardii Ludowej, Wówczas także, we wrześniu 1943 roku, był inicjatorem akcji ujawnienia gestapo listy działaczy Polskiego Państwa Podziemnego, Delegatury Rządu na Kraj i żołnierzy Armii Krajowej. Po wojnie, w listopadzie 1949 roku, już jako członek najwyższych władz PZPR, został oskarżony o odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne i odsunięty od stanowisk państwowych a następnie, w latach 1950–1956, uwięziony i poddawany takim samym metodom postępowania wobec więźniów, jak postępowano wówczas wobec wrogów ludu. Wiosną 1956 został zwolniony z więzienia i przywrócony do działalności państwowej i wojskowej.
Wykład trwał 1,5 godziny i spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem słuchaczy. Marian Spychalski związany był bowiem rodzinnie z ziemią sieradzką, ponieważ jego matka – Franciszka z Leśkiewiczów – pochodziła ze wsi Kowale pod Sieradzem. Sam Spychalski w okresie PRL odwiedzał też tę rodzinną miejscowość. Jego starszy brat Józef, organizator Polskiej Organizacji Wojskowej na terenie Sieradzczyzny w latach 1916–1918, a w latach okupacji hitlerowskiej aktywny organizator Armii Krajowej na terenie Lubelszczyzny, Podlasia i Małopolski , w 1944 roku aresztowany przez gestapo i zamordowany w K. L. Sachsenhausen, jest dla mieszkańców sieradzkiego wzorem bohaterstwa.
To mimowolne zestawienie tych dwóch postaci, wywołało ożywioną dyskusję po wykładzie, podczas której zadano wiele pytań, na które prelegent udzielał wyczerpujących odpowiedzi. Kilkakrotnie podkreślał w nich, że postaci Mariana Spychalskiego nie da się ocenić jednoznacznie. Trzeba ją bowiem oceniać na tle konkretnych uwarunkowań i czasów, a te wymagają dalszych studiów i badań.
Sporządziła Anna Piestrzeniewicz
Sekretarz Klubu Historycznego
im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Sieradzu
