Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Skierniewicach
Spotkanie Klubu poświęcone cenzurze w PRL
Ostatni przed wakacjami wykład w klubie Historycznym im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Skierniewicach odbył się 15 czerwca 2011 roku, w Klasycznym Liceum Ogólnokształcącym im. ks. Stanisława Konarskiego w Skierniewicach.
Odczyt dr. Zbigniewa Romka z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk nosił tytuł „Cenzura w PRL” i prezentował dzieje cenzury i metody pracy Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk.
Prelegent szczegółowo omówił metody ograniczania wolności słowa. W PRL zorganizowano sprawnie funkcjonujący system odpowiedzialności zbiorowej, w którym uczestniczyły wszystkie instytucje biorące udział w procesie wydawniczym (redakcje, wydawnictwa książek i czasopism, drukarnie), w twórczości artystycznej (zespoły filmowe, radio, telewizja, teatry) oraz naukowej (uczelnie wyższe instytuty naukowe z Polską Akademią Nauk na czele). W systemie tym podstawową pracę cenzorską sprawowali kierownicy, dyrektorzy, redaktorzy naczelni, prezesi, dziekani i rektorzy wymienionych instytucji, którzy nie dopuszczali do powstawania dzieł sprzecznych z politycznymi wytycznymi władz. Urząd cenzury sprawował „merytoryczny nadzór” i jego rola sprowadzała się do kosmetycznych poprawek, gdyż cała praca cenzorska była wykonywana przez same środowiska twórcze i naukowe. Cały system ograniczania wolności słowa w PRL był sprawnym narzędziem sprawowania władzy i służył aktualnym celom politycznym PZPR a to, co działo się w polskiej kulturze i nauce, monitorowane było przez ZSRR. Prelegent omówił funkcjonowanie Głównego Urzędu Kontroli Prasy Publikacji i Widowisk od wewnątrz: zasady naboru cenzorów, style ich pracy, przytaczał szereg przykładów niedopuszczonych do publikacji tekstów wydobytych z materiałów archiwalnych. Autor referatu stwierdził, że sytuację polskiej inteligencji tamtej doby celnie scharakteryzował ks. Józef Tischner pisząc w 1990 roku: „radykalnego zerwania z kłamstwem nie było, była szarpanina, ale z poszanowaniem smyczy”.
Zgromadzona w auli szkolnej młodzież ponadgimnazjalna ze skierniewickich placówek wysłuchała referatu z wielkim zainteresowaniem i nawet miała okazje zmierzyć się z zadaniem cenzorskim.
Na następne spotkanie z historią najnowszą zapraszamy, po przerwie wakacyjnej, we wrześniu.
