Strona główna / Kluby w Polsce / Łódź / Relacje ze spotkań /

Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi

Spotkanie Klubu poświęcone działaniom osłonowym Brygad Kawalerii: Kresowej i Wołyńskiej

W dniu 9 września 2011 r. Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi zaprosił na spotkanie Klubu Historycznego im. gen. S. Roweckiego „Grota” w Łodzi, na którym z wykładem pt. „Brygady Kawalerii: Kresowa i Wołyńska w działaniach osłonowych Armii Łódź w 1939 r.” wystąpił Zdzisław Kościański, historyk wojskowości, pracownik Kuratorium Oświaty w Poznaniu.

Spotkanie odbyło się w sali 221 Domu Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego (ŁDK) w Łodzi.

***

W 1939 r. kawaleria polska zorganizowana była w 11 brygad, które otrzymały nazwy od rejonów kraju, w których stacjonowały. Prelegent podkreślał, że wbrew rozpowszechnionym wyobrażeniom, we wrześniu 1939 r. polscy kawalerzyści nigdy nie zaatakowali czołgów z szablami w ręku. Brali natomiast udział w wielu skutecznych akcjach. Atakowali z zaskoczenia tabory i uczestniczyli w zwiadach. Ubezpieczali skrzydła piechoty i osłaniali jej odwrót. Przy czym kładziono nacisk na walkę pieszą, traktując konie jako szybki środek przerzutu z miejsca na miejsce.

Wykład dr. Z. Kościańskiego dotyczył dwóch wielkich jednostek kawalerii Wojska Polskiego, Brygad: Kresowej i Wołyńskiej – ich utworzenia, składu, uzbrojenia, wyszkolenia kawalerzystów, przygotowania koni do boju i manewrów oraz udziału w wojnie obronnej 1939 r. Obie brygady były związane z Armią „Łódź”.

Kresowa Brygada Kawalerii, trzypułkowa, stacjonowała w Brodach. Jej dowódcą był płk dyp. Stefan Hanka-Kulesza (1892–1964, zm. w Londynie). Jeszcze przed wejściem do walk Kresowa Brygada poniosła duże straty i w rezultacie nie odegrała czynnej roli w działaniach Armii „Łódź”. Po pierwszym kontakcie z wrogiem wycofała się. Płk S. Hanka – Kulesza wkrótce został zdjęty ze stanowiska i wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy brygady, którym został wówczas płk dypl. Jerzy Grobicki. Kresowa Brygada ponownie weszła do akcji, ale 8 września podczas odwrotu i ataków wroga jej pododdziały pogubiły się. Brygada Kawalerii poszła w rozsypkę.

Wołyńska Brygada Kawalerii, czteropułkowa, stacjonowała w Równem. Jej dowódcą był płk dyp. Julian Filipowicz (1895–1945, zm. w Otwocku). Wchodziła ona w skład Grupy Operacyjnej „Piotrków” w Armii „Łódź”. 1 września 1939 r. zwycięsko walczyła pod Mokrą. Była to jedna z najważniejszych, zarazem pierwszych bardzo krwawych walk kampanii wrześniowej. Następnego dnia brygada powstrzymała nieprzyjaciela pod Ostrowami, zaś 8 września osłaniała skutecznie odwrót Armii „Łódź” pod Cyrusową Wolą. Od 12 września brygada weszła w skład Grupy Kawalerii gen. Andersa i brała udział w bitwie pod Mińskiem Mazowieckim, a następnie pod Krasnobrodem i Hutą Rożniecką.

Uczestnicy spotkania mieli możliwość nabycia książki dr. Z. Kościańskiego pt. „Organizacja i działania samodzielnej kawalerii polskiej w wojnie 1939 r.”

Zanotowała: Adrianna Szczerba