• O Klubie
• Kluby w Polsce
• Baza wiedzy

Wacław Micuta urodził się w 1915 r. w Petersburgu w polskiej rodzinie kresowej (jego ojciec został w młodości zesłany na Sybir za działalność niepodległościową). W 1922 r. Micutowie osiedli w Poznaniu, gdzie Wacław ukończył gimnazjum i uniwersyteckie studia ekonomiczne. Jednocześnie czynnie działał w harcerstwie, a po maturze zgłosił się ochotniczo do wojska i ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1937 r. został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy. Po uzyskaniu dyplomu magistra nauk ekonomicznych w czerwcu 1939, został sekretarzem Michała Grażyńskiego – Wojewody Śląskiego i zarazem Przewodniczącego ZHP.
Na wojnę wyruszył jako dowódca zwiadu 3. Baterii 7 Dywizjonu Artylerii Konnej Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. Brał udział w bitwie nad Bzurą. 19 września 1939 r., przebijając się wraz ze swoimi żołnierzami przez Puszczę Kampinoską do Warszawy, został ciężko ranny w czasie natarcia w Laskach (od tego czasu miał częściowo bezwładną prawą rękę). Za udział w kampanii wrześniowej został odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Virtuti Militari. Uciekł z obozu jenieckiego i w maju 1940 r. znalazł się w Warszawie, gdzie spotkał przyjaciela ze studiów i z wojska Jana Nowaka-Jeziorańskiego, który wprowadził go do konspiracji; został adiutantem dowódcy Tajnej Armii Polskiej (TAP) majora Jana Włodarkiewicza „Jana”.

We wrześniu 1940 r. został instruktorem w „Szarych Szeregach”, prowadził w Warszawie konspiracyjne szkolenia samochodowe. W tym czasie ożenił się z Janiną Wojciechowską. W 1941 r., po zajęciu Lwowa przez Niemców, organizował tam szkołę samochodową i zajęcia konspiracyjne. W lipcu 1942 r. został aresztowany przez gestapo. Torturowany w czasie śledztwa nie przyznał się do stawianych mu zarzutów. Zwolniony po paru miesiącach w wyniku starań przyjaciół, kontynuował działalność konspiracyjną.
Latem 1944 r. wrócił do Warszawy i został oficerem do specjalnych poruczeń dowódcy Harcerskiego Batalionu Szturmowego „Zośka”. W drugim dniu powstania został dowódcą plutonu pancernego „Zośki” (dwa zdobyte czołgi niemieckie). Brał udział ze swoim plutonem w akcji zdobycia „Gęsiówki” i wyzwolenia 350 więźniów żydowskich, z których większość dołączyła do powstania, a kilkunastu walczyło pod dowództwem Micuty w plutonie pancernym. Te wydarzenia doczekały się oficjalnego uznania ze strony Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie. Po ciężkich walkach na Woli i przejściu z plutonem na Stare Miasto, Wacław Micuta został ranny w lewe płuco. Po krótkim pobycie w szpitalu powstańczym wrócił do plutonu i walczył do końca powstania na Czerniakowie i w Śródmieściu. Został awansowany do stopnia kapitana i ponownie odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Powstanie ukończył w stopniu majora.

Po upadku powstania zapadł na gruźlicę obu płuc, leczył się; nie ujawnił się jako żołnierz AK i prowadził szkołę samochodową w Zakopanem. Potem przeniósł się do Łodzi, gdzie m.in. założył prywatne wydawnictwo. Od 1946 r. pracował jako naczelnik wydziału w Centralnym Urzędzie Planowania. W ramach tej pracy, w październiku 1947 r. towarzyszył Sekretarzowi Europejskiej Komisji Gospodarczej (EKG) Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) Gunnarowi Myrdal w trakcie jego wizyty w Polsce. W lutym 1948 r., dzięki Myrdalowi, udało mu się wyjechać do Szwajcarii z żoną i synem Jackiem (ur. 1943) i podjąć pracę w EKG/ONZ. Jego sprawozdania o gospodarce Polski i innych państw wschodniej Europy były w tym okresie jedynym wiarygodnym źródłem wydarzeń w tych krajach.

W 1960 r. zgłosił się na ochotnika do udziału w misji pokojowej ONZ w ogarniętym wojną domową b. Kongo Belgijskim. Sekretarz ONZ udzielił osobistej pochwały Micucie za jego ówczesne zaangażowanie i odważny udział w obliczu skomplikowanej i niebezpiecznej sytuacji. Nieco później uczestniczył w misjach pokojowych w Ruandzie i Burundi. W 1965 r. mianowano go zastępcą przedstawiciela Programu Rozwoju ONZ w Europie, w którym zajmował się projektami rozwojowymi dla krajów Europy Wschodniej. Kierując tą akcją, wystarał się o przydzielenie funduszów na regulację Wisły i na włączenie Polski do zaawansowanego programu szkolenia przodujących kadr. W r. 1968 został przedstawicielem ONZ w Republice Czadu, gdzie z własnej inicjatywy przeprowadził akcję zalesiania pustynnego kraju. W 1971 mianowano go wicedyrektorem Departamentu Narkotyków ONZ, odpowiedzialnym za pracę na terenie „złotego trójkąta” (płd.-wsch. Azja). Wobec nieskuteczności środków policyjnych, starał się o przekonanie miejscowej ludności o opłacalności uprawy zastępczych płodów rolnych.

W ciągu całej, przeszło dwudziestoletniej, działalności w kadrach ONZ nie pominął żadnej okazji pomagania Polsce i Polakom oraz utrzymywania kontaktów z polską emigracją i z wieloma przyjaciółmi w Polsce.

W 1976 r. przeszedł na emeryturę i od tego czasu niestrudzenie działał na rzecz pomocy dla Trzeciego Świata poprzez promocję źródła energii odnawialnej i naukę lokalnej produkcji wydajnych i tanich pieców, palników, filtrów do wody itp. Od 1979 r. był dyrektorem i wiceprzewodniczącym Fundacji Bellerive założonej przez b. Komisarza ONZ ds. Uchodźców Saddrudina Aga-Khan. W 1986 r. ufundował i potem prowadził Instytut dla Rozwoju Energii Odtwarzalnych (REDI) w Genewie i w ramach tej organizacji użyteczności publicznej przez lata jeździł z konkretnym programem pomocy do Afryki, Azji, na Bałkany, do Czeczenii. W ścisłej współpracy z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża organizował masową produkcję wydajnych i tanich pieców.

Autor licznych publikacji fachowych (m.in. książki „Modern Stoves for All”), wielokrotnie wyróżniany za swoją działalność (m.in. Rolex Spirit of Enterprise award, Paul Hoffman Gold UN Peace Medal, Prix Ader, Médaille d’Excellence 2001). Działał m.in. w szwajcarskim Stowarzyszeniu Polskim i środowiskach dążących do pogłębienia i poprawienia stosunków polsko-żydowskich. W lutym 2000 został awansowany do stopnia podpułkownika WP i otrzymał Patent Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny.

10 kwietnia 2007 Prezydent Lech Kaczyński odznaczył Wacława Micutę Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Do końca życia aktywnie zajmował się pracą społeczną na rzecz ludności zamieszkującej kraje najbiedniejsze i ogarnięte konfliktami zbrojnymi. Jego prekursorska i efektywna działalność na rzecz Trzeciego Świata jest w Polsce zupełnie nieznana.

Zmarł 21 września 2008 r. w Genewie.
 

(opr. Katarzyna Madoń-Mitzner)