Filmy historyczne

„Pseudonim Jan Nowak”

reż. Jolanta Kessler-Chojecka

Film powstawał w ostatnich miesiącach życia Jana Nowaka Jeziorańskiego. Mimo choroby do końca współpracował z filmowcami – udostępniał domowe archiwum, zdjęcia, udzielał informacji – gdyż bardzo chciał, aby ten dokument był jego testamentem. Na szczęście zdążył zobaczyć gotowy film i miał możność dokonać jego swoistej autoryzacji.
Nie chciał żadnych zmian. Mamy więc dokument, który odpowiada nie tylko wizji reżysera, ale jest zgodny z poglądami samego bohatera na wiele poruszanych w nim spraw. Nowak nie zdążył napisać książki na temat swojego życia w Ameryce, toteż film poświęca temu okresowi stosunkowo dużo uwagi.
Po młodości i okresie wojennym drugim wielkim rozdziałem filmu jest kierowanie sekcją polską Radia Wolna Europa. W części amerykańskiej wypowiadają się znajomi i przyjaciele Nowaka z USA: John Adams, Zbigniew Brzeziński, Paul Henzee, niektórzy do dziś piastujący wysokie stanowiska w administracji, jak Paula Dobriansky czy Daniel Fried. Nieobecnym drugim bohaterem filmu jest rodzina Nowaka Jeziorańskiego, uwidoczniona na zdjęciach. To z niej czerpał tradycje patriotyczne i chociaż ojca stracił
we wczesnym dzieciństwie, pamiętał koleje losu rodziny, która za zasługi dla ojczyzny chlubiła się dwoma orderami Virtuti Militari. W dorosłym życiu, kiedy przyszło mu żyć na obczyźnie, całą rodzinę zastąpiła mu wierna i oddana żona, którą poślubił w czasie powstania warszawskiego.
Okres amerykański, stosunkowo mniej znany, okazuje się niezwykle ważny w aktywnym życiu bohatera filmu. Przeróżne wydarzenia historyczne wymagały od niego nie tylko energii, ale i znajomości stosunków amerykańskiej elity i skutecznego promowania spraw polskich. Jedną z najważniejszych jego batalii było przekonanie Białego Domu i Kongresu Amerykańskiego o konieczności przyjęcia Polski do NATO. W tych staraniach na początku nie miał wielu zwolenników w Waszyngtonie. Promował też narody sąsiadujące z Polską, zabiegał o uznanie niepodległości Ukrainy, przyjęcie do NATO Litwy, Łotwy i Estonii. Pod koniec życia zdecydował się na powrót do kraju. Pomimo wielu nieprawidłowości i wad polskiej demokracji był zafascynowany odbudową wolnej ojczyzny i wierzył, że Polska zajmie ważne miejsce w Europie.

 

Relacja z projekcji filmu w Warszawie

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz